Wyrok

z dnia 14 października 2005 r.

wojewódzki sąd administracyjny w Warszawie

II SA/Wa 738/2005

Powołanie się przez organ na racjonalną politykę kadrową uznać należy za wystarczające wyjaśnienie okoliczności wskazujących na potrzebę wydania decyzji o zwolnieniu, gdy podstawą decyzji jest art. 39 ust. 3 pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej.

LEX nr 188767
188767
Dz.U.02.207.1761: art. 39

Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Rajewska (spr.).
Sędziowie WSA: Iwona Dąbrowska, Asesor Przemysław Szustakiewicz.
Protokolant: Monika Niewińska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2005 r. sprawy ze skargi Marioli N. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 stycznia 2005 r. w przedmiocie zwolnienia ze Służby Więziennej
skargę oddala.

Decyzją personalną z dnia 29 listopada 2004 r. Dyrektor Generalny Służby Więziennej, na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 39 ust. 3 pkt 4 i ust. 7 oraz art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.), zwolnił mjr Mariolę N. z dniem 31 stycznia 2005 r. ze Służby Więziennej. W uzasadnieniu podał, że zwolnienie skarżącej ze służby nastąpiło w związku z osiągnięciem 30-letniej wysługi emerytalnej. Przed wydaniem przedmiotowej decyzji Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w P. poinformował skarżącą o planowanym rozwiązaniu stosunku służbowego.
Po rozpatrzeniu odwołania Marioli N. Minister Sprawiedliwości powyższą decyzję utrzymał w mocy decyzją z dnia 25 stycznia 2005 r. Odnosząc się do zarzutów odwołującej się Minister Sprawiedliwości stwierdził m.in., że zwolnienie funkcjonariusza na podstawie art. 39 ust. 3 pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej, ustawodawca pozostawił decyzji organu, a jedyną przesłankę do zastosowania tego przepisu stanowi fakt nabycia przez funkcjonariusza prawa do emerytury z tytułu osiągnięcia 30 lat wysługi emerytalnej. Rozwiązanie stosunku służbowego we wskazanym trybie nie jest natomiast uzależnione od kwalifikacji zawodowych, dotychczasowego poziomu wykonywania obowiązków, niekaralności dyscyplinarnej, czy faktu wyróżniania funkcjonariusza nagrodami uznaniowymi.
Decyzję Ministra Sprawiedliwości Mariola N. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając błędną interpretację art. 39 ust. 3 pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej oraz naruszenie art. 43 ust. 2 pkt 3 tej ustawy w związku z art. 107 § 1 i § 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego.
Zdaniem skarżącej do wysługi emerytalnej, o jakiej mowa w art. 39 ust. 3 pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej, podlegają zaliczeniu wyłącznie okresy służby w Służbie Więziennej oraz służby w innych równorzędnych jednostkach organizacyjnych. Brak jest natomiast podstaw do uwzględnienia w tym zakresie innych okresów pracy. Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, okresy zatrudnienia poza służbą zalicza się do wysługi emerytalnej tylko na wniosek funkcjonariusza a nie z urzędu.
Skarżąca zarzuciła ponadto, że rzeczywistym powodem jej zwolnienia ze służby była "mająca cechy mobbingu - chęć przełożonego usunięcia skarżącej z zajmowanego stanowiska oraz pozbycia się jej ze służby". Świadczy o tym fakt usunięcia z jej akt osobowych pisma Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w P. z dnia 16 czerwca 2004 r. skierowanego do Dyrektora Generalnego Służby Więziennej.
W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie. Podkreślił przy tym, że na dzień zwolnienia ze służby skarżąca posiadała 31 lat 2 m-ce i 12 dni wysługi emerytalnej, w tym 18 lat i 1 m-c służby, co w świetle art. 12 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, oznacza, że mjr Mariola N. nabyła prawo do emerytury. Stwierdził ponadto, że zwolnienie funkcjonariusza na wskazanej podstawie pozostawione zostało decyzji przełożonego, który realizując postawione przed nim zadania ma pełne prawo doboru i wykorzystania podległej kadry.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę prawną decyzji o zwolnieniu skarżącej ze służby stanowił art. 39 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem funkcjonariusza można zwolnić ze służby w przypadku nabycia prawa do emerytury z tytułu osiągnięcia 30 lat wysługi emerytalnej. Stosownie natomiast do art. 39 ust. 7 powołanej ustawy, o planowanym zwolnieniu funkcjonariusza ze służby z przyczyny określonej w tym przepisie uprzedza się funkcjonariusza co najmniej na 6 miesięcy przed terminem jego zwolnienia. Stosownie do art. 43 ust. 1 tej ustawy, oficera zwalnia ze służby Dyrektor Generalny Służby Więziennej.
Przepis art. 39 ust. 3 pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej stanowi samoistną podstawę zwolnienia funkcjonariusza ze służby, w przypadku, gdy funkcjonariusz nabył prawo do emerytury i osiągnął 30 lat wysługi emerytalnej. Sposób sformułowania przez ustawodawcę powołanego przepisu oznacza, że organ ma swobodę w decydowaniu o dalszym zatrudnianiu osoby, która spełnia warunki określone w tym przepisie. Jednocześnie, ustawodawca nie uzależnił zwolnienia funkcjonariusza, na tej podstawie, od spełnienia jakichkolwiek dodatkowych przesłanek.
W związku z tym, że decyzja o zwolnieniu funkcjonariusza na podstawie powołanego przepisu jest decyzją uznaniową, zakres sądowej kontroli ograniczony jest w tym przypadku do dokonania oceny, czy organ prawidłowo ustalił istnienie ustawowych przesłanek zwolnienia i czy zgodnie z prawem je zastosował.
Decyzję o zwolnieniu mjr Marioli N. podjął Dyrektor Generalny Służby Więziennej, a zatem organ właściwy w rozumieniu art. 43 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej.
Skarżąca w dniu 28 czerwca 2004 r. została poinformowana przez Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w P. o planowanym terminie i podstawie zwolnienia jej ze służby. Rozwiązanie z nią stosunku służbowego nastąpiło w dniu 31 stycznia 2005 r., zatem po upływie 6 miesięcy od uprzedzającej to zwolnienie informacji.
W sprawie bezspornym jest, że Mariola N. legitymowała się 30-letnim okresem wysługi emerytalnej. Nabyła więc prawo do emerytury z tytułu osiągnięcia 30-letniej wysługi emerytalnej. Dla sprawy bez znaczenia jest natomiast okoliczność, że przyznanie emerytury i zaliczenie pewnych okresów zatrudnienia do wysługi emerytalnej zależy od wniosku funkcjonariusza.
Zwolnienie ze służby na podstawie art. 39 ust. 3 pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej uzależnione jest nie od złożenia przez funkcjonariusza wniosku o przyznanie emerytury ale od możliwości zaliczenia okresów służby i zatrudnienia do wysługi emerytalnej, a tym samym od spełnienia obiektywnych warunków do nabycia prawa do emerytury z uwagi na osiągnięcie określonej wysługi emerytalnej.
Należy nadto zauważyć, że kwestie związane z nabyciem praw emerytalnych przez funkcjonariuszy Służby Więziennej, którzy, tak jak skarżąca, pozostawali w służbie przed dniem 1 stycznia 1999 r., uregulowane zostały w ustawie z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 67 ze zm.), zwanej dalej ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. Pod pojęciem wysługi emerytalnej należy rozumieć, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 7 powołanej ustawy, okresy służby w Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biurze Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej lub Służbie Więziennej i im równorzędne, łącznie z okresami, o których mowa w art. 14 i 16. Z powołanego przepisu jednoznacznie wynika zatem, że do wysługi emerytalnej zalicza się nie tylko okres faktycznej służby w Służbie Więziennej i innych służbach mundurowych, ale również dwa inne przypadki. Jeden z nich zachodzi w przedmiotowej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 16 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, funkcjonariuszom, którzy spełniają warunki określone w art. 12 tej ustawy, tj. spełniają warunki do uzyskania emerytury policyjnej, zalicza się do wysługi emerytalnej, uwzględnianej przy obliczaniu emerytury na podstawie art. 15, posiadane przed przyjęciem do służby okresy składkowe i nieskładkowe, w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Nie można zatem podzielić stanowiska skarżącej, że przez okres zatrudnienia zaliczany do wysługi emerytalnej, o której mowa w art. 39 ust. 3 pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej, należy rozumieć wyłącznie czas pracy w Służbie Więziennej oraz służby w "jednostkach organizacyjnych równorzędnie zaliczonych do wysługi emerytalnej Służby Więziennej".
Niezasadne są ponadto zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia art. 43 ust. 2 pkt 3 ustawy o Służbie Więziennej w związku z art. 107 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.).
Zgodnie z art. 43 ust. 2 pkt 3 powołanej ustawy, decyzja o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby powinna w szczególności określać uzasadnienie.
Decyzja o zwolnieniu mjr Marioli N. ze Służby Więziennej, wydana na podstawie art. 39 ust. 3 pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej, zawiera uzasadnienie prawne i faktyczne. Organ przytoczył przepis prawa, na mocy którego nastąpiło zwolnienie ze służby, oraz wyjaśnił podstawę prawną decyzji. Jednocześnie organ wskazał w uzasadnieniu decyzji na racjonalną politykę kadrową, jako okoliczność przesądzającą o potrzebie, czy też konieczności wydania decyzji o zwolnieniu.
W ocenie Sądu powołanie się przez organ na racjonalną politykę kadrową uznać należy za wystarczające wyjaśnienie okoliczności wskazujących na potrzebę wydania decyzji o zwolnieniu, gdy podstawą decyzji jest art. 39 ust. 3 pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej. Organ wskazał, że zachodzą przesłanki do zastosowania wskazanego wyżej przepisu i prawidłowo je zastosował. Niepodważalne jest, że skarżąca, która przez 18 lat i 1 m-c związana była ze Służbą Więzienną, chciałaby nadal tę służbę pełnić. Jednakże, oparte na niezadowoleniu skarżącej przeświadczenie co do charakteru decyzji o zwolnieniu, nie może stanowić podstawy uznania, że działanie organu jest niezgodne z prawem. Podkreślić należy przy tym, że otrzymywane nagrody i wyróżnienia nie stanowią, jak słusznie zauważył organ, przesłanki uniemożliwiającej zwolnienie funkcjonariusza na podstawie art. 39 ust. 3 pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej. Ustawodawca nie uzależnił bowiem możliwości zastosowania wskazanego przepisu od przebiegu służby funkcjonariusza ani jego subiektywnego przekonania co do przydatności do zajmowanego stanowiska. Ustawodawca umożliwił natomiast pracodawcy, w związku z koniecznością zapewnienia prawidłowej realizacji zadań nałożonych przepisami prawa na Służbę Więzienną, taki dobór kadry, aby mogła ona efektywnie realizować te zadania. Brak jest podstaw do kwestionowania takich działań zwłaszcza w stosunku do funkcjonariuszy, którzy nabyli uprawnienia emerytalne, a zatem posiadają pewne zabezpieczenie socjalno-bytowe.
Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.