Wyrok

z dnia 8 września 2006 r.

wojewódzki sąd administracyjny w Warszawie

II SA/Wa 618/2006

Decyzje wydawane w przedmiocie prawa do pomocy finansowej funkcjonariuszowi Służby Więziennej nie mają charakteru uznaniowego. Są to decyzje związane i nie ma potrzeby potwierdzania istniejącego prawa, gdyż sama decyzja o przyznaniu pomocy finansowej prawo to potwierdza, bądź w przypadku odmowy - neguje jego istnienie. Oznacza to, że organ nie ma podstaw prawnych, by odmówić funkcjonariuszowi przyznania pomocy finansowej z uwagi na brak środków, jeśli ten spełnia przesłanki do jej otrzymania.

LEX nr 265553
265553
Dz.U.02.207.1761: art. 90

Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung.
Sędziowie Asesorzy WSA: Jarosław Trelka, Jacek Fronczyk (spr.).
Protokolant: Milada Wiśniewska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2006 r. sprawy ze skargi Roberta I. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w W. z dnia 19 grudnia 2005 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego,
oddala skargę.

Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w W. zaskarżoną decyzją z dnia 19 grudnia 2005 r. nr 14 utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w Ż. z dnia 4 listopada 2005 r., którą to decyzją - wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 90 ust. 1, art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jedn.: Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.) oraz w oparciu o § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz. U. z 2003 r. Nr 132, poz. 1235) - odmówiono przyznania Robertowi I. pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, przysługującego funkcjonariuszom Służby Więziennej.
W motywach decyzji podano, że Robert I. zakupił lokal mieszkalny przy ul. D. w P., zgodnie z aktem notarialnym repertorium A nr 6 z dnia 29 listopada 1997 r. Na mocy umowy z dnia 2 lutego 1998 r. zaciągnął kredyt na cele mieszkaniowe z odroczoną spłatą części należności. Z kolei wnioskiem z dnia 17 czerwca 1999 r. Robert I. zwrócił się do Dyrektora Zakładu Karnego w Ż. o przyznanie pomocy finansowej na spłatę kredytu mieszkaniowego, zaciągniętego w związku z zakupem mieszkania.
Decyzją z dnia 27 grudnia 1999 r. Dyrektor Zakładu Karnego w Ż. odmówił wnioskodawcy przyznania przedmiotowej pomocy, uzasadniając brakiem środków finansowych na ten cel. W dniu 30 grudnia 1999 r. decyzja została doręczona stronie, lecz nie został wniesiony od niej środek zaskarżenia.
W dalszej części uzasadnienia organ zwrócił uwagę, że pismem z dnia 24 listopada 2003 r. Robert I. ponownie zwrócił się do Dyrektora z prośbą o udzielenie pomocy finansowej. Podanie to nie zostało rozpatrzone.
W związku z powyższym, Robert I. w dniu 7 stycznia 2005 r. złożył kolejny wniosek o udzielenie pomocy finansowej, a wobec braku rozstrzygnięcia, ponowił go dnia 10 października 2005 r.
Dyrektor Zakładu Karnego w Ż. decyzją z dnia 4 listopada 2005 r. odmówił Robertowi I. przyznania pomocy finansowej, wskazując, iż roszczenie wnioskodawcy na mocy art. 103 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej uległo przedawnieniu, albowiem Robert I. zakupił lokal mieszkalny przy ul. D. w P. w dniu 29 listopada 1997 r., a zatem jego roszczenie uległo przedawnieniu z dniem 29 listopada 2002 r. Skarżący nie przedstawił też żadnych okoliczności umożliwiających nieuwzględnienie przedawnienia, a złożone kolejne wnioski o przyznanie pomocy finansowej, złożone po tej dacie, nie miały wpływu na przerwanie biegu przedawnienia.
Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Warszawie zaznaczył, że decyzja Dyrektora Zakładu Karnego w Ż. jest prawidłowa i nie ma podstaw do jej zmiany.
Podzielił pogląd organu I instancji, iż zgodnie z art. 103 ustawy o Służbie Więziennej roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych, w tym pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego, ulegają przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne.
Robert I. nabył prawo do lokalu mieszkalnego w dniu 29 listopada 1997 r., toteż od tego dnia mógł się ubiegać o uzyskanie pomocy i od tej daty winien biec także termin przedawnienia. Dyrektor wyraził pogląd, że nawet gdyby przyjąć, że dopiero na podstawie umowy kredytowej z dnia 2 lutego 1998 r. powstały po stronie wnioskodawcy zobowiązania finansowe w związku z uzyskaniem lokalu mieszkalnego, to i tak data wymagalności roszczenia, a więc początek biegu przedawnienia należałoby liczyć od dnia 2 lutego 1998 r. Z materiału dowodowego w sprawie wynika zaś, że Dyrektor Zakładu Karnego w Ż. decyzją z dnia 27 grudnia 1999 r. odmówił Robertowi I. pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Decyzja ta uprawomocniła się 13 stycznia 2000 r. W ocenie organu II instancji, rozstrzygniecie to przerwało bieg terminu przedawnienia, zgodnie z art. 103 ust. 3 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej. Bieg przedawnienia zaczął zatem biec od nowa, a początkową datę należało określić na dzień 14 stycznia 2000 r. Po dacie uprawomocnienia się decyzji Dyrektora Zakładu Karnego w Ż. z dnia 27 grudnia 1999 r. skarżący nie podejmował żadnych czynności mających na celu zaspokojenie roszczenia, aż do dnia 24 listopada 2003 r., kiedy to złożył kolejny wniosek o przyznanie przedmiotowej pomocy.
Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Warszawie uznał, że w istocie wniosek ten został złożony po upływie 3-letniego okresu przedawnienia, niezależnie od przyjęcia przez organ I instancji błędnego terminu początku biegu przedawnienia, określonego w powołanym art. 103 ustawy o Służbie Więziennej. Wnioskodawca nie wykazał natomiast, aby opóźnienie w dochodzeniu roszczenia było usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami. Zdaniem Dyrektora, mimo błędnego uzasadnienia, decyzja organu I instancji nie narusza prawa, dlatego też należało utrzymać ją w mocy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Robert I. wyraził swoje niezadowolenie z decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w W. Przedstawił dotychczasowy przebieg sprawy. Wniósł o uchylenie decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w uzasadnieniu swego stanowiska procesowego argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. (tekst jedn.: Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.), funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielczego budownictwa mieszkaniowego.
Nie bez znaczenia jest także przepis art. 85 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, który przyznaje funkcjonariuszowi w służbie stałej, prawo do lokalu mieszkalnego. Jeśli prawo to nie zostanie wobec funkcjonariusza zrealizowane, uprawniony jest on do uzyskania pomocy finansowej, określonej w art. 90 ust. 1 tej ustawy.
Przepis art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej nie precyzuje, w jakiej dacie powinien być złożony wniosek o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu. Jednakże, dokonując jego analizy, nie można ograniczać się jedynie do wykładni gramatycznej, a należy mieć na względzie wykładnię celowościową, pozwalającą traktować określenie "na uzyskanie lokalu" jako cel, na jaki pomoc ta jest przeznaczona. Skoro więc przepisy prawa materialnego nie limitują czasu przyznania pomocy, to dopóki roszczenie się nie przedawni może być skutecznie dochodzone przez funkcjonariusza.
Robert I. nabył prawo do lokalu mieszkalnego w dniu 29 listopada 1997 r. Jednakże dopiero na podstawie umowy kredytowej z dnia 2 lutego 1998 r. powstały po stronie wnioskodawcy zobowiązania w związku z uzyskaniem lokalu mieszkalnego i od tego dnia mógł się on ubiegać o przyznanie pomocy finansowej. Warto podkreślić, że kredytowanie zakupu lokalu odbyło się z równoczesnym jego obciążeniem w formie zabezpieczenia hipotecznego, co w praktyce oznacza, że cel, jakim jest uzyskanie lokalu, został ograniczony i uzależniony wprost od spłaty udzielonego kredytu. Nie ulega zatem wątpliwości, że od daty 2 lutego 1998 r. skarżącemu przysługiwało prawo do otrzymania pomocy finansowej na spłatę zaciągniętego kredytu związanego z uzyskaniem mieszkania.
Ze sprawy wynika, że Dyrektor Zakładu Karnego w Ż. decyzją z dnia 27 grudnia 1999 r. odmówił Robertowi I. pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, uzasadniając to brakiem środków w budżecie na ten cel. Decyzja ta w istocie potwierdza uprawnienia skarżącego do uzyskania pomocy finansowej i jednocześnie mówi o tym, iż jego wniosek o przyznanie przedmiotowej pomocy w danym roku nie może zostać zrealizowany. Rozstrzygnięcie takie nie znajduje jednak oparcia w przepisach prawa. Decyzja ta bowiem nieprawidłowo stwierdza, że funkcjonariuszowi należy się pomoc, ale z powodu braku środków finansowych pomoc nie jest aktualnie możliwa.
Przesłanki przysługiwania prawa do pomocy finansowej określone są wyraźnie w ustawie. Decyzje wydawane w tym przedmiocie nie mają charakteru uznaniowego. Są to decyzje związane i nie ma potrzeby potwierdzania istniejącego prawa, gdyż sama decyzja o przyznaniu pomocy finansowej prawo to potwierdza, bądź w przypadku odmowy - neguje jego istnienie. Oznacza to, że organ nie ma podstaw prawnych, by odmówić funkcjonariuszowi przyznania pomocy finansowej z uwagi na brak środków, jeśli ten spełnia przesłanki do jej otrzymania. Skarżący wnosił wówczas o przyznanie pomocy finansowej z przeznaczeniem na konkretny cel (spłata kredytu zaciągniętego na uzyskanie lokalu), a prawo do uzyskania tej pomocy przysługiwało mu z mocy samej ustawy, gdyż spełniał określone w art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej warunki. Organ przy wydawaniu decyzji winien odróżnić, że czym innym jest przyznanie pomocy osobie uprawnionej, a zupełnie czym innym jest wykonanie takiej decyzji.
Omawiana decyzja z upływem dnia 13 stycznia 2000 r. uzyskała przymiot ostateczności. Jak prawidłowo podaje Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w W., rozstrzygnięcie to przerwało bieg terminu przedawnienia, zgodnie z art. 103 ust. 3 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej. Bieg przedawnienia zaczął jednak biec od nowa, a jego początek należało liczyć od dnia 14 stycznia 2000 r.
Po tym, jak decyzja Dyrektora Zakładu Karnego w Ż. z dnia 27 grudnia 1999 r. stała się ostateczna, skarżący nie podejmował żadnych czynności mających na celu zaspokojenie roszczenia, aż do dnia 20 listopada 2003 r. (data nadania w placówce pocztowej), kiedy to złożył kolejny wniosek o przyznanie przedmiotowej pomocy (24 listopada 2003 r. to data wpływu wynikająca z prezentaty, wniosek nosi również drugą datę wpływu, tj. 11 sierpnia 2005 r.).
Zestawienie daty 14 stycznia 2000 r. z datą 20 listopada 2003 r. wskazuje, że w istocie skarżący złożył swój wniosek po upływie trzyletniego okresu, w ciągu którego mógł dochodzić swych roszczeń, zgodnie z art. 103 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej. Wniosek z dnia 20 listopada 2003 r. nie przerwał biegu przedawnienia, gdyż został złożony po upływie terminu przedawnienia, a opóźnienia w dochodzeniu roszczenia Robert I. nie usprawiedliwił wyjątkowymi okolicznościami. Wyjątkowe okoliczności mają uzasadniać samo opóźnienie.
Reasumując, skarżący, składając wniosek dopiero w dniu 20 listopada 2003 r., nie mógł liczyć na jego pozytywne załatwienie z uwagi na upływ przedawnienia roszczenia. Z tego też względu, Sąd uznał wydane decyzje odmowne za prawidłowe.
Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.