Wyrok

z dnia 2 grudnia 2004 r.

wojewódzki sąd administracyjny w Warszawie

I SA 1907/2003

Dokonując analizy przepisu art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej nie można ograniczać się jedynie do wykładni gramatycznej, a należy mieć na względzie wykładnię celowościową przepisu, pozwalającą traktować określenie "na uzyskanie lokalu" jako cel na jaki pomoc ta jest przeznaczona. Skoro więc przepisy prawa materialnego nie limitują czasu przyznania pomocy, to dopóki roszczenie się nie przedawni może być skutecznie dochodzone przez funkcjonariusza.

LEX nr 162309
162309
Dz.U.02.207.1761: art. 90

Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Dzbeńska.
Sędziowie WSA: Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.), Daniela Kozłowska.
Protokolant: Joanna Grzyb.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi Bronisława O. na decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 15 lipca 2003 r., w przedmiocie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego:
1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w K. z dnia 24 kwietnia 2003 r.,
2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu,
3) zasądza od Dyrektora Generalnego Służby Więziennej na rzecz Bronisława O kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżoną decyzją z dnia 15 lipca 2003 r. Dyrektor Generalny Służby Więziennej po rozpoznaniu odwołania z dnia 27 maja 2003 r. Bronisława O. od decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w K., z dnia 24 kwietnia 2003 r. w sprawie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 4 kwietnia 2003 r. Bronisław O. złożył wniosek datowany 27 marca 2003 r. o przyznanie pomocy finansowej z przeznaczeniem na uzupełnienie wkładu mieszkaniowego w spółdzielni.
Organ uznał, że brak jest prawnych możliwości przyznania odwołującemu się pomocy finansowej. Organ powołał się na treść art. 85 ust. 1, art. 87 ust. 1 i 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej i wskazał, że z porównania treści art. 85 ust. 1 i art. 87 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej należy wywieść, iż prawo do lokalu mieszkalnego może być zrealizowane poprzez wydanie decyzji administracyjnej o przydzieleniu lokalu. Jeżeli prawo to nie może być zrealizowane, funkcjonariuszowi przysługuje świadczenie ekwiwalentne, to jest m.in. pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego, o której mowa w art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej. Stany wykluczające przyznanie prawa do lokalu zostały wyliczone enumeratywnie w treści art. 91 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej.
Skoro zatem zainteresowany zajmował - w dniu złożenia wniosku, to jest 4 kwietnia 2003 r. w miejscowości pobliskiej miejsca pełnienia służby, lokal mieszkalny na podstawie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu, w świetle ustawy o Służbie Więziennej, posiadał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. W takim stanie rzeczy nie powstało prawo zainteresowanego do lokalu mieszkalnego, a tym samym nie powstało jego prawo do świadczenia ekwiwalentnego w stosunku do tego prawa, to jest pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego.
Organ podkreślił, że wniosek zainteresowanego o przyznanie pomocy na uzupełnienie wkładu mieszkaniowego złożony dnia 4 kwietnia 2003 r. może być rozpatrywany również na gruncie art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej. Zgodnie z tym przepisem "funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkaniowego w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego".
Skoro stan faktyczny sprawy jest taki, iż na dzień złożenia wniosku, to jest 4 kwietnia 2003 r. zainteresowany nie zabiegał o uzyskanie lokalu przy ul. S. w S., bowiem prawo do tego lokalu posiadał już od dnia 20 września 2002 r. i lokal ten zajmował do dnia 23 września 2002 r., to przesłanka przepisu art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej w postaci przyznania pomocy finansowej w celu uzyskania lokalu mieszkalnego nie została spełniona.
Brak jest zatem prawnych możliwości przyznania zainteresowanemu przedmiotowej pomocy również na gruncie art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej.
W zaskarżonej decyzji podniesiono ponadto, że pomoc finansowa nie przysługuje zainteresowanemu również na gruncie zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 września 1997 r. w sprawie określenia wysokości, szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom służby więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz. Urz. MS Nr 4, poz. 50). Skoro bowiem nie ma prawnych możliwości ustalenia uprawnień zainteresowanego do pomocy finansowej, na podstawie przepisów ustawy o Służbie Więziennej, to nie mogą znaleźć zastosowania w stosunku do niego przepisy zarządzenie wykonawczego dotyczącego m.in. zasad przyznawania i wypłaty tej pomocy. Przesądza o tym również § 2 ust. 1 wspomnianego zarządzenia, który wskazuje, iż zarządzenie stosuje się wobec osób uprawnionych. W takim stanie rzeczy nie są trafne wywody odwołania, iż w przedmiotowej sprawie organ winien zastosować przepis § 4 ust. 2 tego zarządzenia o wysokości przyznawanej pomocy finansowej. Bezprzedmiotowe są zatem również pozostałe wywody odwołania dotyczące m.in. tego, iż obowiązujące przepisy nie uzależniają przyznawania pomocy od zaciągnięcia kredytu lub pożyczki, lub że dowodem wystarczającym na powstanie zobowiązania finansowego jest konieczność uzupełnienia wkładu mieszkaniowego.
Na powyższą decyzję skargę w terminie do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył Bronisław O.
Wniósł on o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.
Skarżący podał, że organy obydwu instancji uzależniają ustawowe prawo funkcjonariusza do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego od spełnienia dodatkowych warunków, które nie wynikają z ustawy. Ustawa nie przesądza bowiem o utracie powyższego uprawnienia w zależności od daty (terminu) złożenia stosownego wniosku, ani też nie obliguje do zaciągania pożyczek na ten cel.
Skarżący podniósł, że interpretacja przepisu art. 91 ust. 1 dokonana przez organy jest nieprawidłowa, gdyż przepis ten dotyczy odmowy przydziału lokalu.
Skarżący powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie I SA 124/00, w którym Sąd stwierdził, że użyte przez ustawodawcę określenie, iż pomoc finansowa przysługująca "na uzyskanie lokalu", nie upoważnia do interpretacji, że ogranicza ono to uprawnienie wyłącznie do otrzymania pomocy tylko przed nabyciem lokalu.
Skarżący podniósł także, że sugerowana przez organy wydające decyzje konieczność udokumentowania zobowiązań finansowych odnosi się jedynie do przypadku ponownego ubiegania się o dalszą pomoc finansową, o której mowa w § 4.2 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z 30 września 1997 r., a nie do uprawnienia ustawowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację podaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.) funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu.
Przepis ten nie określa w jakiej dacie powinien być złożony wniosek o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu. Oznacza to, że okoliczność ta nie ma doniosłości prawnej.
Dokonując analizy przepisu art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej nie można ograniczać się jedynie do wykładni gramatycznej, a należy mieć na względzie wykładnię celowościową przepisu, pozwalającą traktować określenie "na uzyskanie lokalu" jako cel na jaki pomoc ta jest przeznaczona. Skoro więc przepisy prawa materialnego nie limitują czasu przyznania pomocy, to dopóki roszczenie się nie przedawni może być skutecznie dochodzone przez funkcjonariusza.
Nie bez znaczenia dla oceny roszczenia skarżącego jest także przepis art. 85 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, który przyznaje funkcjonariuszowi w służbie stałej, prawo do lokalu mieszkalnego. Skoro prawo to nie zostało wobec skarżącego zrealizowane uprawniony jest on do uzyskania pomocy finansowej określonej w art. 90 ust. 1 tej ustawy.
Ma rację skarżący, że błędem jest powoływanie się przez organ na przepis art. 91 ust. 1 ustawy, gdyż nie ma on zastosowania w niniejszej sprawie. Przepis ten dotyczy sytuacji przydziału lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, skarżący zaś ubiega się o prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że organy pierwszej i drugiej instancji na skutek błędnej wykładni prawa materialnego wydały decyzję z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761) w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało uchylenie decyzji organów obu instancji z mocy art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku uzasadnione jest treścią art. 152 a w pkt 3 treścią art. 200 wyżej wskazanej ustawy.