Wyrok

z dnia 2 marca 2001 r.

Naczelny Sąd Administracyjny (do 2003.12.31) w Warszawie

II SA 2330/2000

Zgodnie z art. 39 ust. 2 pkt 4 ustawy z 1996 r. o Służbie Więziennej funkcjonariusza zwalnia się ze służby w przypadku skazania prawomocnym wyrokiem sądu na karę pozbawienia wolności, jeżeli wykonanie tej kary nie zostało warunkowo zawieszone, lub za przestępstwo umyślne ścigane z urzędu.
Zwrot "zwalnia się ze służby" wskazuje, że w razie zaistnienia określonych warunków istnieje obowiązek zwolnienia funkcjonariusza ze służby.
Natomiast stosownie do art. 39 ust. 3 pkt 5 ustawy o Służbie Więziennej funkcjonariusza można zwolnić ze służby w przypadku, gdy wymaga tego ważny interes służby. Użycie w powyższym przepisie sformułowania "można" oznacza, że ustawodawca pozostawił rozstrzygnięcie konkretnej sprawy swobodnemu uznaniu administracyjnemu.
Analiza tych przepisów prowadzi do wniosku, że są dwie różne podstawy zwolnienia. Zatem brak wyroku w sprawie karnej nie stanowiło przeszkody do zwolnienia skarżącego ze służby z uwagi na ważny interes służby.

LEX nr 51034
51034
Dz.U.02.207.1761: art. 39

 Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spraw.). 
 Sędziowie NSA: Małgorzata Jaskowska, Edward Kierejczyk. 
 Protokólant: Aleksandra Macewicz. 

 Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia 27 lipca 2000 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 29 czerwca 2000 r., którą to decyzją wydaną na podstawie art. 39 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. (Dz. U. Nr 61, poz. 283 ze zm.) zwolniono p. Dariusza B. ze Służby Więziennej, z uwagi na ważny interes Służby. 
 W uzasadnieniu decyzji podano, iż przesłanką zwolnienia funkcjonariusza ze służby na tej podstawie prawnej stanowił fakt zastosowania wobec niego przez Sąd Rejonowy Wydział Karny w B., postanowieniem z dnia 12 maja 2000 r. środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania do dnia 11 lipca 2000 r. podkreślono, iż p. Dariusz B. został podejrzany o to, że w okresie od 13 czerwca 1997 r. do 30 września 1999 r. w B., działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, w krótkich odstępach, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, doprowadził osiemnaście osób do niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem znacznej wartości w postaci pieniędzy w łącznej kwocie 459.400 zł (czterysta pięćdziesiąt dziewięć tysięcy czterysta zł), w ten sposób, że zawierał umowy pożyczki z tymi osobami kłamliwie zapewniając, że pożyczone pieniądze wraz z odsetkami zwróci, nie mając takiego zamiaru i możliwości oraz wyzyskiwał błąd co do tych faktów, tj. o czyn z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 294 § 1 kk w zw. z art. 12 § 1 kk. 
 Właściwy organ statutowy związku zawodowego, w opinii z dnia 26 maja 2000 r. stwierdził, iż nie widzi podstaw do obrony interesów p. D. B., w przypadku zwolnienia go ze służby. 
 Stwierdzono, iż p. D. B. swoim postępowaniem naraził on na szwank dobre imię służby i sprzeniewierzył się złożonemu ślubowaniu, w którym zobowiązał się m.in. do przestrzegania prawa, co stanowi przesłankę uzasadniającą zwolnienie w trybie art. 39 ust. 3 pkt 5 ustawy o służbie czynnej. 
 Ponadto wyjaśniono, że ustawa o Służbie Więziennej w art. 39 ust. 2 pkt 4 przewiduje jako podstawę zwolnienia funkcjonariusza ze służby jego skazanie prawomocnym wyrokiem Sądu. Obok tej podstawy ustawa przewiduje również zwolnienie ze służby, gdy wymaga tego ważny interes służby. Natomiast brak wyroku w sprawie karnej nie stanowi przeszkody do zwolnienia funkcjonariusza ze służby, z uwagi na ważny interes państwa. 
 W skardze do Naczelnego Sadu Administracyjnego Pan D. B. podniósł, iż Dyrektor Generalny Służby Więziennej powinien wstrzymać się z podjęciem decyzji o zwolnieniu ze służby do czasu wydania wyroku w toczącej się przeciwko niemu sprawie w Sądzie Rejonowym w B., a Minister Sprawiedliwości taką decyzję powinien wstrzymać. 
 Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i powtórzył argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. 

 Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: 
 Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 
 Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 39 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 61, poz. 283 ze zm.). 
 Zgodnie z tym przepisem funkcjonariusza można zwolnić ze służby w przypadku, gdy wymaga tego "ważny interes służby". 
 Pojęcie "ważnego interesu służby" nie zostało bliżej zdefiniowane. 
 W praktyce na podstawie tego przepisu dokonuje się zwolnień takich funkcjonariuszy, którzy w ocenie przełożonych nie powinni z przyczyn pozamerytorycznych pełnić dalej służby, ale nie można ich w tym czasie zwolnić na innej podstawie prawnej.  
 W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano, że przesłanka "ważnego interesu służby" winna być skonkretyzowana w każdej indywidualnej sprawie przez podanie okoliczności faktycznych składających się na taką ocenę. 
 W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji trafnie podkreślono, że Służba Więzienna nie może tolerować w swoich szeregach funkcjonariusza naruszającego obowiązujący porządek prawny i narażającego na szwank dobre imię służby. 
 Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie przekonywająco wykazano, że za zwolnieniem p. Dariusza B. ze Służby Więziennej przemawia interes Służby. 
 Jak to wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, a co nie zostało w skardze zakwestionowane, wobec skarżącego zastosowano środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 294 § 1 kk w zw. z art. 12 § 1 kk. 
 Powyższe okoliczności mogły, zdaniem Sądu stanowić wystarczającą podstawę do uznania, że skarżący swoim postępowaniem spowodował lub mógł spowodować powstanie niekorzystnej opinii o Służbie Więziennej i o takim postępowaniu jej funkcjonariusza, które nie jest społecznie akceptowane. 
 W takiej sytuacji można uznać, że zachodziła potrzeba skorzystania z art. 39 ust. 3 pkt 5 cyt. ustawy, że wymagał tego społecznie akceptowany ważny interes służby. 
 Zauważyć należy, że skarżący w swojej skardze pominął zupełnie okoliczności przemawiające za zwolnieniem go ze służby z uwagi na "ważny interes służby", a ograniczył się do zarzutu, że przed zapadnięciem wyroku w sprawie karnej nie należało podejmować decyzji o zwolnieniu go ze służby, a Minister Sprawiedliwości taką decyzję powinien wstrzymać. 
 Jednakże na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wyjaśnił, że za popełnienie czynu, za który uprzednio zastosowano środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania w grudniu 2000 r. został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w B. na karę 2,5 roku pozbawienia wolności, lecz wyrok nie jest prawomocny, gdyż złożył od niego apelację. 
 W związku z podniesionym w skardze zarzutem stwierdzić trzeba, że ustawa z dnia 26 kwietnia o Służbie Więziennej przewiduje obligatoryjne i fakultatywne podstawy zwolnienia z tej służby 
 Zgodnie z art. 39 ust. 2 pkt 4 tej ustawy funkcjonariusza zwalnia się ze służby w przypadku skazania prawomocnym wyrokiem sądu na karę pozbawienia wolności, jeżeli wykonanie tej kary nie zostało warunkowo zawieszone, lub za przestępstwo umyślne ścigane z urzędu. 
 Zwrot "zwalnia się ze służby" wskazuje, że w razie zaistnienia określonych warunków istnieje obowiązek zwolnienia funkcjonariusza ze służby. 
 Natomiast stosownie do art. 39 ust. 3 pkt 5 ustawy o Służbie Więziennej funkcjonariusza można zwolnić ze służby w przypadku, gdy wymaga tego ważny interes służby. Użycie w powyższym przepisie sformułowania "można" oznacza, że ustawodawca pozostawił rozstrzygnięcie konkretnej sprawy swobodnemu uznaniu administracyjnemu. 
 Analiza tych przepisów prowadzi do wniosku, że są dwie różne podstawy zwolnienia. Zatem brak wyroku w sprawie karnej nie stanowiło przeszkody do zwolnienia skarżącego ze służby z uwagi na ważny interes służby. 
 W przedmiotowej sprawie uznanie administracyjne nie było dowolne, gdyż podane w zaskarżonej decyzji okoliczności, z powodu których skarżący został zwolniony ze Służby Więziennej pozwalały na przyjęcie, że ważny interes służby przemawiał za podjęciem takiej decyzji. 
 Przy tej ocenie nie można pomijać obowiązków funkcjonariuszy wynikających z art. 27 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, w myśl którego ma on obowiązek m.in. przestrzegać prawa, dbać o honor i dobre imię służby. 
 Z tymi obowiązkami niewątpliwie koliduje zachowanie skarżącego. 
 Mając na względzie powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) skargę jako niezasadną oddalił.