Wyrok

z dnia 14 grudnia 2000 r.

Naczelny Sąd Administracyjny (do 2003.12.31) w Lublinie

II SA/Lu 71/2000

Żaden przepis prawa nie zabrania funkcjonariuszowi służby więziennej cofnięcia wniosku o zwolnienie ze służby aż do czasu zakończenia postępowania administracyjnego. Obojętne są przy tym przyczyny, z powodu których strona cofa swój wniosek. Z tego względu zbędne jest ustosunkowywanie się do ujawnionej kontrowersji pomiędzy stronami w kwestii, czy zgłoszenie przez skarżącego wystąpienia ze służby było dotknięte którąś z wad oświadczenia woli (art. 82 i nast. k.c.).

OSP 2002/4/51
51769
Dz.U.02.207.1761: art. 39
Dz.U.64.16.93: art. 84; art. 88

Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie po rozpoznaniu sprawy ze skargi Adama P. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Lublinie z dnia 21 grudnia 1999 r. w przedmiocie zwolnienia ze służby uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Lublinie na rzecz Adama P. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Dyrektor Aresztu Śledczego w Lublinie decyzją z 29.XI.1999 r., wydaną na podstawie art. 39 ust. 2 pkt 6 ustawy z 26.IV.1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 61, poz. 283 ze zm.), zwolnił ze służby sierżanta Adama P. - technika działu kwatermistrzowskiego Aresztu Śledczego w Lublinie, z powodu pisemnego zgłoszenia wystąpienia ze służby. Jednocześnie ustalono dla funkcjonariusza odprawę pieniężną za 8 lat, 4 miesiące i 22 dni.
Adam P. wniósł odwołanie od powyższej decyzji do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Lublinie prosząc o jej zmianę. Wyjaśnił, że prośbę o zwolnienie złożył w wyniku nieprzemyślanej decyzji i w związku z prowadzonym przeciwko niemu postępowaniem dyscyplinarnym. Namówił go do tego funkcjonariusz prowadzący to postępowanie, który twierdził, że przyznanie się do (nie popełnionego) czynu będzie łagodzić skutki przewinienia odwołującego się, a jemu zaoszczędzi cennego czasu nad trudami prowadzenia postępowania dyscyplinarnego.
Adam P. podniósł także, iż podczas całej swojej służby (8 lat i 4 miesiące) wykonywał powierzone mu obowiązki wzorowo i sumiennie, był nagradzany i awansowany. Przyznał, że dopuścił się przewinienia służbowego polegającego na samowolnym przedłużeniu widzenia jednemu z osadzonych i jednocześnie zaprzeczył, by uczynił to w stosunku do trzech innych osadzonych, o co również był obwiniony. Wnosił w związku z tym o ponowne przeprowadzenie postępowania dyscyplinarnego w jego sprawie.
Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Lublinie decyzją z 21.XII.1999 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w Lublinie.
W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, że w związku z podniesionymi w skardze okolicznościami przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe, podczas którego przyjęto wyjaśnienia od prowadzącego postępowanie dyscyplinarne mjr. Dariusza W. Oświadczył on, że w prywatnej rozmowie z Adamem P. poradził mu, aby zwrócił się do Dyrektora Aresztu Śledczego w Lublinie z prośbą o zwolnienie ze służby, gdyż konsekwencją doprowadzenia do końca postępowania dyscyplinarnego będzie wymierzenie kary dyscyplinarnego wydalenia ze służby.
Organ II instancji rozważył tę kwestię pod kątem ewentualnej wady oświadczenia woli odwołującego się i uznał, że wyżej opisana rozmowa nie mogła wywołać błędu po stronie Adama P. Jako funkcjonariusz o długoletnim stażu pracy z pewnością wiedział on, że kary dyscyplinarne wymierza dyrektor jednostki penitencjarnej i decyzja o wymierzeniu konkretnej kary nie musi być zgodna z wnioskiem prowadzącego postępowanie. Złożenie prośby o zwolnienie ze służby (umotywowanej zresztą stanem zdrowia) było skorzystaniem z uprawnienia, jakie daje regulamin dyscyplinarny. Z kolei Dyrektor Aresztu Śledczego w Lublinie, wobec zgłoszenia przez Adama P. wystąpienia ze służby, umorzył postępowanie dyscyplinarne na podstawie § 9 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14.XI.1996 r. w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy służby więziennej (decyzja taka jest fakultatywna).
W związku ze zgłoszeniem wystąpienia ze służby zaistniała, zgodnie z art. 39 ust. 5 ustawy o Służbie Więziennej, obligatoryjna przesłanka zwolnienia Adama P. ze służby w terminie do trzech miesięcy od dnia tego zgłoszenia.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Adam P. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i utrzymanej przez nią w mocy decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w Lublinie. Zdaniem skarżącego, decyzje te zostały wydane z naruszeniem prawa. Przede wszystkim zarzucił sprzeczność istotnych ustaleń zaskarżonej decyzji z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego przez nietrafne uznanie, że brak jest po stronie skarżącego wady oświadczenia woli w dacie składania podania o zwolnienie ze służby.
Podobnie jak w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej Adam P. wyjaśnił, że do złożenia takiego oświadczenia nakłonił go prowadzący postępowanie dyscyplinarne mjr Dariusz W., który twierdził, że w przeciwnym razie skarżący zostanie wydalony dyscyplinarnie ze służby. Nie przemyślał on swojej decyzji i zrobił tak, jak mu poradził prowadzący postępowanie dyscyplinarne. Był przestraszony i pewien, że w takiej sytuacji powinien w ten sposób postąpić, gdyż to będzie dla niego najlepsza decyzja.
Adam P. uważa, że w chwili składania podania o zwolnienie ze służby znajdował się w stanie wyłączającym świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. W odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej uchylił się od skutków prawnych oświadczenia woli, wyjaśniając pobudki swojego działania.
Skarżący zwrócił uwagę, że umorzenie postępowania dyscyplinarnego w związku ze zgłoszeniem przez funkcjonariusza wystąpienia ze służby ma charakter fakultatywny i Dyrektor Aresztu Śledczego mógł zadecydować o dalszym prowadzeniu tego postępowania. Jego zdaniem, za swoje przewinienia nie otrzymałby najsurowszej z kar dyscyplinarnych, tj. wydalenia ze służby, zwłaszcza ze względu na nienaganny dotychczasowy przebieg służby.
Adam P. opisał również swoją trudną sytuację materialną i rodzinną związaną m.in. z trudnościami z uzyskaniem pracy.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Stwierdzono też, że nie zachodzi żadna z przesłanek o których mowa w art. 87 k.c. (złożenie oświadczenia woli pod wpływem bezprawnej groźby).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zwolnienie Adama P. ze służby nastąpiło na podstawie art. 39 ust. 2 pkt 6 ustawy z 26.IV.1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 61, poz. 283 ze zm.). Stosownie do treści tego przepisu, funkcjonariusza (Służby Więziennej) zwalnia się ze służby w przypadku pisemnego zgłoszenia przez niego wystąpienia ze służby. Zgłoszenie takie zatem jest niezbędną przesłanką zastosowania tego przepisu.
Jest poza sporem, że Adam P. zgłosił pisemnie swoje wystąpienie ze służby.
Prawidłowość decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w Lublinie nie nasuwa więc żadnych zastrzeżeń. Jednakże faktem jest również to, że składając odwołanie od tej decyzji skarżący cofnął swój wniosek (zgłoszenie) w sprawie zwolnienia ze służby, czego żaden przepis prawa nie zabrania mu uczynić aż do czasu zakończenia postępowania administracyjnego. To zaś następuje wówczas, gdy decyzję w sprawie wyda organ odwoławczy (art. 16 § 1 w zw. z art. 127 § 1 k.p.a.) albo gdy upłynie termin do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Obojętne są przy tym przyczyny, z powodu których strona cofa swój wniosek. Z tego względu zbędne jest ustosunkowywanie się do ujawnionej kontrowersji między stronami w kwestii, czy zgłoszenie przez skarżącego wystąpienia ze służby było dotknięte którąś z wad oświadczeń woli (art. 82 i nast. k.c.). W toku postępowania bowiem strona ma prawo cofnięcia swojego wniosku bez szczególnego uzasadniania, np. na skutek "rozmyślenia się".
Skoro zatem w toku postępowania wystąpił brak koniecznej przesłanki do zwolnienia funkcjonariusza ze służby w trybie art. 39 ust. 2 pkt 6 ustawy o Służbie Więziennej, to postępowanie to stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. i podlegało umorzeniu, a decyzja organu II instancji narusza powyższe przepisy w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Natomiast poza zakresem niniejszej sprawy pozostaje kwestia możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego w stosunku do skarżącego, o co prosił on w odwołaniu do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Lublinie, które to postępowanie zostało umorzone na skutek złożenia przez funkcjonariusza pisemnego zgłoszenia wystąpienia ze służby.
Z tych względów i na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3 oraz art. 55 ust. 1 ustawy z 11.V.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.