Wyrok

z dnia 12 marca 2001 r.

Naczelny Sąd Administracyjny (do 2003.12.31) w Warszawie

II SA 3056/2000

1. Art. 39 ust. 7 ustawy z 1996 r. o służbie więziennej zobowiązuje do uprzedzenia funkcjonariusza o planowanym zwolnieniu go ze służby. Zamiar zmiany jedynie terminu zwolnienia funkcjonariusza ze służby nie oznacza rezygnacji w ogóle z planowanego rozwiązania stosunku służbowego. Nie wymaga zatem ponownego dopełnienia obowiązku przewidzianego we wskazanym przepisie.
2. Zwolnienie funkcjonariusza ze służby więziennej nie jest natomiast dopuszczalne w sytuacji określonej w art. 41 ust. 1 ustawy, tj. przed upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu obłożnej choroby.
Ocena, czy dane schorzenie ma charakter choroby obłożnej, wymaga niewątpliwie wiadomości specjalnych.

LEX nr 55008
55008
Dz.U.02.207.1761: art. 39; art. 41

 Przewodniczący: Sędzia NSA J. Bała. 
 Sędziowie NSA: M. Flasiński, J. Rajewska (spr.). 
 Protokolant: E. Kielak. 

 Minister Sprawiedliwości decyzją z 10 października 2000 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 10 sierpnia 2000 r. o zwolnieniu kpt. Eugeniusza H. ze służby z dniem 31 sierpnia 2000 r. 
 W uzasadnieniu decyzji podał, że istniały podstawy do zwolnienia skarżącego ze służby, na podstawie art. 39 ust. 3 pkt 4 ustawy z 26 kwietnia 1996 r. o służbie więziennej (Dz. U. Nr 61, poz. 283 ze zm.). Kpt. Eugeniusz H. nabył prawo do emerytury z tytułu osiągnięcia 30 lat wysługi emerytalnej. Dnia 31 grudnia 1999 r., zgodnie z wymogami przewidzianymi w art. 39 ust. 7 ustawy, został uprzedzony o zamiarze rozwiązania z nim stosunku służbowego. Dyrektor Zakładu Karnego w K. nigdy nie zrezygnował ze swych planów zwolnienia skarżącego ze służby, a jedynie wyraził wolę, by odejście wymienionego na zaopatrzenie emerytalne nastąpiło w późniejszym czasie. 
 Przeszkody do zwolnienia Eugeniusza H. z dniem 31 sierpnia 2000 r. nie stanowiła jego choroba trwająca od 25 sierpnia 2000 r. Główny lekarz orzecznik ZUS w K. oraz Przewodniczący Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA w K. wyrazili bowiem opinię, że przyczyną niezdolności skarżącego do służby nie była jego obłożna choroba. Zainteresowany w dniach 20 i 25 września 2000 r. zapoznał się z tymi opiniami, nie wnosząc do nich żadnych zastrzeżeń. 
 W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Eugeniusz H. domagał się uchylenia obu decyzji o zwolnieniu go ze służby więziennej. Podobnie jak w odwołaniu zaakceptował, że Dyrektor Zakładu Karnego w K. w czerwcu 2000 r. w obecności kierowników działów poszczególnych służb oświadczył, że skarżący sam i w stosownym dla siebie terminie zdecyduje o odejściu na emeryturę oraz że pismo informujące o planowanym zwolnieniu skarżącego ze służby traci moc obowiązującą. Taka wypowiedź przełożonego, stanowiąca przyrzeczenie publiczne (art. 919 kc), spowodowała, że rozwiązanie ze skarżącym stosunku służbowego nastąpiło w istocie bez dopełnienia warunku, o jakim mowa w art. 39 ust. 7 ustawy. 
 Ponadto organ odwoławczy, nie żądając dokumentów z innych placówek służby zdrowia, bez analizy całości dokumentacji lekarskiej i bez orzeczenia Komisji Lekarskiej MSWiA uznał, że stwierdzone u skarżącego schorzenie nie stanowi obłożnej choroby. Stanowi to naruszenie zakazu przewidzianego w art. 41 ustawy oraz podstawowych zasad postępowania administracyjnego. 
 W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, podkreślając, że organ odwoławczy nie żądał dokumentacji lekarskiej z cywilnych placówek zdrowia, gdyż o stanie zdrowia funkcjonariuszy służby więziennej orzekać mogą tylko komisje lekarskie. Przewodniczący takiej komisji stwierdził zaś, że choroba, na którą E.H. zapadł dopiero na 7 dni przed terminem zwolnienia ze służby, nie jest obłożną. Wobec drugiej podobnej opinii nie było przeszkód do zwolnienia skarżącego ze służby. Bezpodstawne są ponadto pozostałe zarzuty skarżącego. Ustawowa definicja przyrzeczenia publicznego jednoznacznie wskazuje, iż oświadczenie dyrektora zakładu karnego, na które powołuje się skarżący, nie miało takiego charakteru. Sprowadzało się ono zresztą tylko do przesunięcia daty rozwiązania ze skarżącym stosunku służbowego, a nie do odstąpienia od zamiaru zwolnienia go w ogóle ze służby. 

 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 
 Zgodnie z art. 39 ust. 3 pkt 4 i ust. 4 w zw. z art. 41 ustawy z 26 kwietnia 1996 r. o służbie więziennej (Dz. U. Nr 61, poz. 283 ze zm.) Dyrektor Generalny Służby Więziennej może zwolnić oficera ze służby w przypadku nabycia przez niego prawa do emerytury z tytułu osiągnięcia 30 lat wysługi emerytalnej, a o planowanym zwolnieniu ze służby w tym trybie należy uprzedzić funkcjonariusza co najmniej na 6 miesięcy przed terminem jego zwolnienia. 
 W rozpoznawanej sprawie niesporne jest, że decyzję pierwszoinstancyjną oraz rozstrzygnięcie odwoławcze podjęły w stosunku do kpt. Eugeniusza H. właściwe organy oraz że skarżący z tytułu ponad 30 lat wysługi emerytalnej nabył prawo do emerytury. Nie może także budzić wątpliwości, że skarżący prawidłowo został powiadomiony o zamiarze rozwiązania z nim stosunku służbowego. Odmienne w tym zakresie twierdzenia Eugeniusza H. są nieprzekonujące i gołosłowne. W aktach brak jest bowiem innych dowodów wskazujących na to, że przełożony właściwy w sprawach osobowych cofnął oświadczenie woli zawarte w piśmie z 30 grudnia 1999 r. oraz że on i organ zwalniający kiedykolwiek zamierzali odstąpić od planowanego rozwiązania z wymienionym stosunku służbowego. 
 Ponadto art. 39 ust. 7 ustawy zobowiązuje do uprzedzenia funkcjonariusza o planowanym zwolnieniu go ze służby. Z treści tego przepisu oraz art. 43 ust. 2 ustawy wynika, że dokładna data rozwiązania stosunku służbowego musi być wskazana w decyzji o zwolnieniu ze służby. Powiadomienie o planowanym zwolnieniu ze służby powinno zaś zawierać przede wszystkim informację o zamiarze rozwiązania stosunku służbowego. Dane należy także przekazać co najmniej na 6 miesięcy przed zamierzonym rozwiązaniem stosunku służbowego, a nie na dokładnie 6 miesięcy przed tym zdarzeniem. Zamiar zmiany jedynie terminu zwolnienia funkcjonariusza ze służby nie oznacza rezygnacji w ogóle z planowanego rozwiązania stosunku służbowego. Nie wymaga zatem ponownego dopełnienia obowiązku przewidzianego we wskazanym przepisie. 
 Zwolnienie funkcjonariusza ze służby więziennej nie jest natomiast dopuszczalne w sytuacji określonej w art. 41 ust. 1 ustawy, tj. przed upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu obłożnej choroby. 
 W dacie zwolnienia ze służby Eugeniusz H. bezspornie przebywał na zwolnieniu lekarskim. Sporny między stronami jest zaś problem, czy choroba skarżącego miała w tym czasie charakter obłożny. 
 W związku z tym przypomnieć należy, iż ustawa o służbie więziennej nie zawiera definicji pojęcia "obłożna choroba". W orzecznictwie dość powszechnie przyjmuje się jednak, że "obłożna choroba" jest pochodną charakteru i stanu zakłócenia zdrowia. Jest chorobą powodującą istotne i trwałe zakłócenia warunków codziennej egzystencji chorego, wymagając otoczenia go stałą opieką i medyczną kontrolą (wyrok Sądu Najwyższego z 8 stycznia 1993 r. III ARN 84/94 opublik. OSP nr 7-8 z 1994, poz. 129 oraz wyrok NSA z 19 października 1993 r. II SA 1743/93).  
 Ocena, czy dane schorzenie ma charakter choroby obłożnej, wymaga niewątpliwie wiadomości specjalnych. Może być zatem dokonana dopiero po zasięgnięciu opinii lekarskich. W opinii takiej istotne znaczenie ma konkluzja w sprawie rozpoznania danego rodzaju choroby. Nie bez znaczenia jest jednak także uzasadnienie opinii, które powinno pozwolić na sprawdzenie - z punktu widzenia logiki i doświadczenia życiowego - prawidłowości rozumowania, a w konsekwencji oceny przesłanek, które doprowadziłyby do wydania takiej a nie innej opinii. 
 W przedmiotowej sprawie nie ma możliwości dokonania takiej oceny dołączonych do akt stanowisk Przewodniczącego Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA w K. i Głównego Lekarza orzecznika O/ZUS w K. Nie wynika z nich bowiem, na jakiej podstawie zostały one wydane, dlaczego nie podzielono poglądu lekarza prowadzącego Eugeniusza H. i przyjęto, że schorzenie skarżącego nie jest chorobą obłożną. Można jedynie przypuszczać, że opinia Głównego Lekarza Orzecznika ZUS została podjęta wyłącznie w oparciu o zwolnienia lekarskie skarżącego, natomiast Przewodniczący Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA wyraził swe stanowisko dopiero po wydaniu powyższej opinii i tylko na jej podstawie. Wskazywać to zatem może, że stan zdrowia E.H. oceniono tylko na podstawie przedstawionych przez niego zwolnień lekarskich, a bez zbadania skarżącego i bez zapoznania się z historią jego choroby. 
 Słusznie zatem skarżący zarzuca naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego. W postępowaniu odwoławczym nie wyjaśniono bowiem wszystkich istotnych okoliczności pozwalających na jednoznaczne zajęcie w sprawie stanowiska przede wszystkim w kwestii, czy choroba skarżącego w dacie zwolnienia go ze służby powinna być zaliczona do chorób obłożnych. Stanowi to, mające wpływ na wynik sprawy, naruszenie m.in. art. 7, 75, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa. 
 Z tych względów na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z 11 maja 1995r. o NSA (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.